| «Калевала» эрзянь кельсе / «Калевала» на эрзянском языке |
[Фев. 28, 2007|06:51 pm] |
Elias Lönnrot
Элиас Лённрот
KALEVALA
КАЛЕВАЛА
Eeppinen runoelma
karjalaisten ja suomalaisten
muinaisten kansanrunojen pohjalta
Эпосонь морокерькс
карелэтнэнь ды суомитнень
кезэрень морост кувалма Эрьва ие, даволковонь комськавксовоце чистэнть, тешкстневи “Калевалань” Чи. Самай се чистэнть, 1835 иестэнть, те ине морокерьксэнь пурныцясь-теицясь, эсь прянзо ломанень икеле апак невтне, каштангалемавтомо, тешкстызе-сёрмадстызе икельцвалонть эсь ладсевксэнзэ-теевксэнзэ кавто ловноматешкссэ – «E.L.». Теде мейле кедьсэсёрмадовксонзо сон максызе типографияс. 1835-1836 иетнестэ те морокерьксэсь лиссь кавто книгасо пек вишкинька, ансяк 500 экземпляронь, тиражсо. Тень лангс апак вано Лённрот поладызе важодеманзо поэманть лангсо седе тов кемнилее иень перть. Педе пес эпосонь морокерьксэсь прядозель ды нолдазель ломанень сельме икелев 1849 иестэнть. Те шкантень сондензэ кармасть содамо Европанть келес. пингестэнть эйстэдензэ содавиксчись сравтовсь весе Модамасторонть ланга. Тедеде педе пес прядозь «Калевалантень» топоди 150 иеть. Неть иетнень перть сон ютавтозель 45 кельс. Киртязь ютавтовкст лововить малав 150. «Калеваланть» лангс ванозь ды сонзэ ёжонзо-виензэ марязь ламо лияяк раськень ломанть кармасть ловомо эйсэнзэ невтемакс раськеёжомарямонь кепедема шкатнестэ. Лангозонзо ванозь пурнызь эсь раськень эпосост: эстэсь Ф.Крейцвальд – эстононь «Калевипоэгенть», американь цёрась Г.Лонгфелло – «Моронть Гайаватонь кувалма». «Калеваланть» оймезэ певерьдсь видметь Латышень масторонть лангскак, косо латышесь А.Пумпур пурнась латышень эпос «Лачплесис». Эрзятнененьгак ней ули мейсэ каштангалемс – А.М.Шаронов пурнызе ды теизе минек раськенть эпосонзо – «Мастораванть». Суоминь ды карелэнь раськетнень туртов сынст «Калевалась» – раськень сюпавчист. Суомитнень туртов сон топавтызе васеньчинзэ: пувтынзе-вельмевтинзе превсэст-седейсэст раськень ёжомарямотнень, вейсэндизе ды кемекстызе суоминь нациянть. !917 иестэ Суомись кармась кидеяк а аштиця масторокс. Кавто войнатнесэ Советской империянть каршо «Калевалась» кемекстась суоминь раськенть ойме виензэ. «Калевалась» кода арсевкс-теевкс – шедевр, вадрядояк вадря невтевкс кода од литературатнень истя касозь литературатнень туртовгак. Сон саи мель кода эсь вадря формасонзояк истя ломанень вечкема потсонзояк. Сонзэ эрьва моропельксэсь, эрьва лопинесь – тёкшос кепедезь поэзия. Ловныцятне муить эйсэнзэ кенярксонь ды оймень витема лисьмапря.Кие карми ловномо седе пштистэ, се несы, кода пек ламоксть понгонить эйсэнзэ валт, конатнень юрост сёрмадови вейкетьстэ, кода суоминь, истя эрзянь кельтнесэяк. Авейкетьксчист ансяк вейкесэ: суоминь валось сёрмадозь латинэнь ловноматешксэ, а эрзянсесь – рузонь. Карадо каршо сёрмадовксось лезды ловныцянтень эсь сельмсэ неемс: суоминь ды эрзянь кельтне (kieli) – пек малавикст. Васенце морось Ушодома моро,стихтне 1-102. Менельавась валги иневедень толконпряс,косо пекии варманть ды веденть пельде ды тееви Ведьавакс,с.103-176. Яксярго теи пизэ Ведяванть кумажанзо лангсо ды канды алт,с.177-212. Алтнэ кеверить пизэстэнть ды тапсевить, пелькскетнестэ тееви модась, менелесь, чипаесь, ковось, пельтне, с.213-244. Ведявась теи ведьулот, мода нерьть-чиреть, домка ды алка таркат иневедьсэнть, с.245-280. Вяйнямёйнен чачи Ведяванть эйстэ. Сонзэ кувать кандтнить толконтнэ. Окойники сон лотки ды лиси ведьстэнть мода лангс, с.281-344.примечание: цифрами указаны строки
Mieleni minun tekevi,
aivoni ajattelevi
lähteäni laulamahan,
saáani sanelemahan,
sukuvirttä suoltamahan,
lajivirttä laulamahan.
Sanat suussani sulavat,
puhéet putoelevat,
kielleni kerkiävät,
10 hampahilleni hajoovat.
Veli kulta, veikkoseni,
kaunis kasvin kumppalini!
Lähe nyt kanssa laulamahan,
saa kera sanelemahan
15 yhtehen yhyttyämme,
kahtáalta käyttyämme!
Harvoin yhtehen yhymme,
saamme toinen toisihimme
näillä raukoilla rajoilla,
20 poloisilla Pohjan mailla.
Lyökämme käsi kätehen,
sormet sormien lomahan,
lauloaksemme hyviä,
parahia pannaksemme,
25 kuulla noien kultaisien,
tietä mielitehtoisien,
nuorisossa nousevassa,
kansassa kasuavassa:
noita saamia sanoja,
30 virsiä virittämiä
vyöltä vanhan Väinämöisen,
alta ahjon Ilmarisen,
päästä kalvan Kaukomielen,
Joukahaisen jousen tiestä,
35 Pohjan peltojen periltä,
Kalevalan kankahilta.
Niit́ ennen isoni lauloi
kirvesvartta vuollessansa;
niitä äitini opetti
40 väättessänsä värttinätä,
minun lasna lattialla
eessä polven pyöriessä,
maitopartana pahaisna,
piimäsuuna pikkaraisna.
45Sampo ei puuttunut sanoja
eikä Louhi luottehia:
vanheni sanoihin sampo,
katoi Louhi luottehisin,
virsihin Vipunen kuoli,
50 Lemminkäinen leikkilöihin.
Vieĺ on muitaki sanoja,
ongelmoita oppimia:
tieohesta tempomia,
kanervoista katkomia,
55 risukoista riipomia,
vesoista vetelemiä,
päästä heinan hieromia,
raitiolta ratkomia,
paimenessa käyessäni,
60 lasna karjanlaitumilla,
metisillä mättähillä,
kultaisilla kunnahilla,
mustan Muurikin jälessä,
Kimmon kirjavan keralla.
65 Vilu mulle virttä virkkoi,
sae saatteli runoja.
Virttä toista tuulet toivat,
meren aaltoset ajoivat.
Linnut liitteli sanoja,
70 puien latvat lausehia.
Ne minä kerälle käärin,
sovittelin sommelolle.
Kerän pistin kelkkahani,
sommelon rekoseheni;
75 véin kelkalla kotihin,
rekosella riihen luoksi;
panin aitan parven päähän
vaskisehen vakkasehen.
Viikon on virteni vilussa,
80 kauan kaihossa sijaisnut.
Veänkö vilusta virret,
lapan laulut pakkasesta,
tuon tupahan vakkaseni,
rasian rahin nenähän,
85 alle kuulun kurkihirren,
alle kaunihin katoksen,
aukaisen sanaisen arkun,
virsilippahan viritän,
kerittelen pään kerältä,
90 suorin solmun sommelolta?
Niin laulan hyvänki virren,
kaunihinki kalkuttelen
ruoalta rukihiselta,
oluelta ohraiselta.
95 Kun ei tuotane olutta,
tarittane taarivettä,
laulan suulta laihemmalta,
vetoselta vierettelen
tämän iltamme iloksi,
100 päivän kuulun kunniaksi,
vaiko huomen huviksi,
uuen aamun alkeheksi.
Noin kuulin saneltavaksi,
tiesin virttä tehtäväksi:
105 yksin meillä yöt tulevat,
yksin päivät valkeavat;
yksin syntyi Väinämöinen,
ilmestyi ikirunoja
kapehesta kantajasta,
110 Ilmattaresta emosta.
Olipa impi, ilman tyttö,
kave luonnotar korea.
Piti viikoista pyhyyttä,
iän kaiken impeyttä
115 ilman pitkillä pihoilla,
tasaisilla tanterilla.
Ikävystyi aikojansa,
ouostui elämätänsä,
aina yksin ollessansa,
120 impenä eläessänsä,
ilman pitkillä pihoilla,
avaroilla autioilla.
Joṕon astuiksen alemma,
laskeusi lainehille,
125 meren selvälle selälle,
ulapalle aukealle.
Tuli suuri tuulen puuska,
iästä vihainen ilma;
meren kuohuille kohotti,
130 lainehille laikahutti.
Tuuli neittä tuuitteli,
aalto impeä ajeli
ympäri selän sinisen,
lakkipäen lainehien:
135 tuuli tuuli kohtuiseksi,
meri paksuksi panevi.
Kantoi kohtua kovoa,
vatsantäyttä vaikeata
vuotta seitsemän satoa,
140 yheksän yrön ikeä;
eikä synny syntyminen,
luovu luomatoin sikiö.
Vieri impi veen emona.
Uipi iät, uipi lännet,
145 uipi luotehet, etelät,
uipi kaikki ilman rannat
tuskissa tulisen synnyn,
vatsanvaivoissa kovissa;
eikä synny syntyminen,
150 luovu luomatoin sikiö.
Itkeä hyryttelevi;
sanan virkkoi, noin nimesi:
«Voi, poloinen, päiviäni,
lapsi kurja, kulkuani!
155 Jo olen joutunut johonki:
iäkseni ilman alle,
tuulen tuuiteltavaksi,
aaltojen ajeltavaksi
näillä väljillä vesillä,
160 lakéilla lainehilla!
«Parempi olisi ollut
ilman impenä eleä,
kuin on nyt tätä nykyä
vierähellä veen emona:
165 vilu tääll’ on ollakseni,
vaiva värjätelläkseni,
aalloissa asuakseni,
veessa vierielläkseni.
“Oi Ukko, ylijumala,
170 ilman kaiken kannattaja!
Tule tänne tarvittaissa,
käy tänne kutsuttaessa!
Päästä piika pintehestä,
vaimo vatsanvääntehestä!
175 Käy pian, välehen jou’u,
välehemmin tarvitahan!”
Kului aikoa vähäisen,
pirahteli pikkaraisen.
Tuli sotka, suora lintu;
180 lenteä lekuttelevi
etsien pesän sijoa,
asuinmaata arvaellen.
Lenti iät, lenti lännet,
lenti luotehet,etelät.
185 Ei löyä tiloa tuota,
paikkoa pahintakana,
kuhun laatisi pesänsä,
ottaisi olosijansa.
Liittelevi, laattelevi;
190 arvelee, ajattelevi:
“Teenkö tuulehen tupani,
aalloillen asuinsijani?
Tuuli kaatavi tupasen,
aalto vie asuinsijani.”
195 Niin silloin ve’en emonen,
veen emonen, ilman impi,
nosti polvea merestä,
lapaluuta lainehesta
sotkalle pesän sijaksi,
200 asuinmaaksi armahaksi.
Tuo sotka, sorea lintu,
Liiteleikse, laateleikse.
Keksi polven veen emosen
sinerväisellä selällä;
205luuli heinämättähäksi,
tuoreheksi turpeheksi.
Lentelevi, liitelevi,
päähän polven laskeuvi.
Siihen laativi pesänsä,
210 muni kultaiset munansa:
kuusi kultaista munoa,
rautamunan seitsemännen.
Alkoi hautoa munia,
päätä polven lämmitellä.
215 Hautoi päivän, hautoi toisen,
hautoi kohta kolmanneksi.
Jopa tuosta veen emonen,
veen emonen, ilman impi,
tuntevi tulistuvaksi,
220 hipiänsä hiiltyväksi;
luuli polvensa palavan,
kaikki suonensa sulavan.
Vavahutti polveansa,
järkytti jäseniänsä:
225 munat vierähti vetehen,
meren aaltohon ajaikse;
karskahti munat muruiksi,
katkieli kappaleiksi.
Ei munat mutahan joua,
230 siepalehet veen sekahan.
Muuttuivat murut hyviksi,
kappalehet kaunoisiksi:
munasen alainen puoli
alaiseksi maaemäksi,
235 munasen yläinen puoli
yläiseksi taivahaksi;
yläpuoli ruskeaista
päivöseksi paistamahan;
yläpuoli valkeaista,
240 se kuuksi kumottamahan;
mi munassa kirjavaista,
ne tähiksi taivahalle,
mi munassa mustakaista,
nepä ilman pilvilöiksi.
245 Ajat eellehen menevät,
vuoet tuota tuonnemmaksi
uuen päivän paistaessa,
uuen kuun kumottaessa.
Aina uipi veen emonen,
250 veen emonen, ilman impi,
noilla vienoilla vesillä,
utuisilla lainehilla,
eessänsä vesi vetelä,
takanansa taivas selvä.
255 Jo vuonna yheksäntenä,
kymmenentenä kesänä
nosti päätänsä merestä,
kohottavi kokkoansa.
Alkoi luoa luomiansa,
260 saautella saamiansa
selvällä meren selällä,
ulapalla aukealla.
Kussa kättä käännähytti,
siihen niemet siivoeli;
265 kussa pohjasi jalalla,
kalahauat kaivaeli;
kussa ilman kuplistihe,
siihen syöverit syventi.
Kylin maahan kääntelihe:
270 siihen sai sileat rannat;
jaloin maahan kääntelihe:
siihen loi lohiapajat;
pä’in päätyi maata vasten:
siihen laitteli lahelmat.
275 Ui siitä ulomma maasta,
seisattelihe selälle:
luopi luotoja merehen,
kasvatti salakaria
laivan laskemasijaksi,
280 merimiesten pään menoksi.
Jo oli saaret siivottuna,
luotu luotoset merehen,
ilman pielet pistettynä,
maat ja manteret sanottu,
285 kirjattu kivihin kirjat,
veetty viivat kallioihin.
Viel’ ei synny Väinämöinen,
ilmau ikirunoja.
Vaka vanha Väinämöinen
290 kulki äitinsä kohussa
kolmekymmentä keseä,
yhen verran talviaki,
noilla vienoilla vesillä,
utuisilla lainehilla.
295 Arvelee, ajattelevi,
miten olla, kuin eleä
pimeässä piilossansa,
asunnossa ahtahassa,
kuss’ ei konsa kuuta nähnyt
300 eikä päiveä havainnut.
Sanovi sanalla tuolla,
lausui tuolla lausehella:
“Kuu,keritä,päivyt,päästä,
otava, yhä opeta
305 miestä ouoilta ovilta,
näiltä pieniltä pesiltä,
asunnoilta ahtahilta!
Saata maalle matkamiestä,
ilmoillen inehmon lasta,
310 kuuta taivon katsomahan,
päiveä ihoamahan,
otavaista oppimahan,
tähtiä tähyämähän!”
Kun ei kuu kerittänynnä
315 eikä päivyt päästänynnä,
ouosteli aikojansa,
tuskastui elämätänsä:
liikahutti linnan portin
sormella nimettömällä,
320 lukon luisen luikahutti
vasemalla varpahalla;
tuli kynsin kynnykseltä,
polvin porstuan ovelta.
Siitä suistui suin merehen,
325 käsin kääntyi lainehesen;
jääpi mies meren varahan,
uros aaltojen sekahan.
Virui siellä viisi vuotta,
sekä viisi jotta kuusi,
330 vuotta seitsemän, kaheksän.
Seisottui selälle viimein,
niemelle nimettömälle,
manterelle puuttomalle.
Polvin maasta ponnistihe,
335 käsivarsin käännältihe.
Nousi kuuta katsomahan,
päiveä ihoamahan,
otavaista oppimahan,
tähtiä tähyämähän.
340 Se oli synty Väinämöisen,
rotu rohkean runojan
kapehesta kantajasta,
Ilmattaresta emosta.
|
|
Mель превсэм вельмесь,
арсема теевсь:
моро серьгедемс,
валом певерьдемс,
минек раськеденть,
кезэрь буеденть.
Кургсом валт соласть,
кельбрязом пурнавсть,
кельстэм певерить,
10 кснавокс кеверить.
Седейбелькскем, сырнень браткем,
эйкакшпингень вечкень ялгам,
вейсэ моро серьгедтяно,
ёвтамо минь ушодтано,
15 бути мартот вастовинек,
кавто ёндо вейс ютынек!
Пуромкшнетяно чуросто,
чуросто прянок нетяно
неть кажмасторонь ёнкстнэсэ
20 чаво Похьянь келетнесэ.
Кедьте кедьс минь кундатано,
суронь сур минь сювордтано,
мазы морот таргатано,
парстине сынст ладсетяно,
25 кадык кунсолыть сынст парсте,
мельс сайсызь седе домкасто,
минек сырнень од ломантне
раськень пиже касовкскетне:
седикелень моронь валтнэнь
30 пурнызь-ванстызь маралятне
кезэрь Вяйнё – эсь каркссонзо,
горнань кургсо – Илмаринен,
торонь прясо – Кавкомелись,
налчирькесэ – Ёвкахайнен
35Похьянь паксятнень томбалькссэ,
Калевалань вирьсэ-кальсэ.
Сынст тень тетям морсилинзе,
узерькечкень валакалезь,
авам эйзэст тонавтсь эйсэм,
40 мушко суреть чить-веть штерьдезь,
сестэ, зярдо эйкакшпингстэм
пильгалонзо налксинь-велинь,
ульнинь вишка потякинекс,
ловсов кургине тякинекс.
45 Сампонть валонзо пек ламольть,
Ловхинть – пек ламольть кулянзо.
Сампось таштомсь моро марто,
куля марто сыредсь Ловхи,
озолмасо кулось Випу,
50 Лемминкяйнен – киштемасо.
Улить ламо лия морот,
ламо озксвалт лият содан,
конат - муезь ки чирестэ,
каль тарадсто конат саезь,
55 куро ютксо муезь-сезнезь,
улить касовксстояк таргсезь,
саезь - човсезь тикше прясто,
кистэ-янстояк кепедезь,
стадань ваномо якамсто,
60 зярдо ракшань стадат ванынь,
медень кстыень кочкамосто,
вирень маней кужотнева,
Мурикки тетеренть марто,
ды мазыйка Киммонь вакссто.
65 Моронь валтнэнь макссь якшамось,
вайгель лувтнэнь – пиземетне.
Лия валтнэнь кандтнесть вармат,
иневедень толкунт ёртнесть.
Нармунть- валтнэнь ладсизь морокс,
70 чувтонь прятне – теизь ёвксокс.
Нень мон кирес тапарякшнынь,
ёвтнематнень пурнынь кесакс.
Озоккес ёвкстынь киретнень,
кесактнэнь – эсь нурдынетнес;
75 ускинь нурдсо эсь кудозом,
озоккесэ – эсь ригазом;
путынь утомс лався пряс
вачкинь пижень ваканкас.
Тарго ёвкстнэ - тарькс таркасо,
80 Чоподасо кувать аштесть.
Паряк, тарьксстэнть совавтомат,
Кельмевкс морот, ёвтнематне?
Кудос кептернесь совавтомс,
Эзембряс сонзэ путома?
85 Козо кулозтнень путокшныть,
Мазый пазаватнень алов?
Эли панжомс валонь паргонть,
Ёвтнематнень тосто таргамс?
Тапаркс-киресь калавтома,
90 Кесак сюлмотне нолдтнемат?
Мором виевстэ серьгедьса,
седе мазыйстэ поладса,
бути максыть тень розькшеде,
шуж пия тень каиндерить.
95 А туевттядо пиядо,
а каявттадо позадо,
коське-пись кургсояк моран,
вачонь пекесэяк ёвтнян,
те чокшненть туртов ды кенярксокс,
100 юты чинть туртов ды содавиксчис,
сыця чинть туртов ды кецямос,
од валскень туртов ды вадря ёжос.
Истя, марсинь, морот морокшность,
содан, истя ёвксткак ладсекшнесть:
105 вейтень-вейте ветне валгонить,
вейтень-вейте читне валдомить,
Вяйнямёйненгак шачсь ськамо,
пингстэ-пингс ине морыцясь,
Илма тейтерьстэ-авасто,
110 пешксе ава-кандницясто.
Ульнесь тейтерькс, Менельавась,
ёлганя, менелень тейтерь.
Кувать тейтерьксчинзэ ванстась,
пингень перть ваньксчисэ якась,
115 коштонь келей кардазтнэва,
менель элень уматнева.
Апаркстомсь сонзэ ёжозо,
налкстась истя эрямозо,
свал вейкинекс улемасо,
120 тейтерьксчисэ аштемасо,
кошт-менелень кардазтнэсэ,
келей менель паксятнесэ.
Вана валги седе алов,
толкон юткс састо новоли,
125 иневедь валдо копорес,
штапо ведень келей келес.
Вачкодсь виев варма пувавкс,
чилисемасто кежейстэ,
ведень човтнэнь кавшакавты,
130 ведень пандотнень лыкавты.
Вармась тейтеренть нурявтнесь,
толконось сонзэ утякстнесь
иневедень сэнь кутьмерьга,
лаки човов толкон прява:
135 пекиясь тейтерь вармадонть,
иневедьстэнть сон стакалгадсь.
Кандтнесь пекень стака сталмонть,
пекень пешксесэ сон якась
сисем сядот кизэть-телеть,
140 вейксэшка ломанень пингеть.
Эзь чачтавт кеняркс умаресь,
цёравтомо пекс путозесь.
Эвтсь-пивтсь тейтересь ведявакс.
Уйсь чиёнов, уйсь валгомав,
145 уйсь чилисемав, пелевеёнов,
укшнось сон мик менельчирес
чачтам толонь майсемасонть,
пекень виев сэредькстнэсэ;
эзь чачтавт кеняркс умаресь,
150 цёравтомо пекс путозесь.
Ильси тейтересь, аварди,
мери истя, валт певерди:
«Вай, пайстоман, илыктеман,
уцяскавтоман мон эйде!
155 Кода истя ютавтыя
эрямпингем менель ало
варма марто нурякстнекшнезь,
толконпрясо утякстнекшнезь
неть келей ведень элетнесэ,
160 лаки човонь келетнесэ!
Пародояк паро улевель
менель тейтерекс кадовомс,
аволь кода течи истя
ведень авакс эвтемс-пивтемс:
165 тарьксэнь-тарькст кирдян,
пайстомо чить печтян,
толкон ютксо эрямсто,
ведьсэ экшелямсто.
«Вай Укко, тон Верепаз,
170 менельалксонь кирдиця!
Тук тей лездамосо,
сак тей тердемасо!
Прядыть монь майсемам,
авань пекесэредькс тевем!
175 Сак эрязасто, капшак веркасто,
седе курокке макст тень лездамо!»
Кулось-ютась шка аламо,
теке, мерят, сятконь пикстерькс.
Мазый яксяргине ливти;
180 сёлминесэнзэ либорды,
ванкшны-вешни пизэнь тарка,
варштни, козонь теемс кудо.
Чилисемав ды валгомав,
пелевев ливти, чипелев.
185 Эзь муе тарка сон тосо,
таркине мик минень-сюнонь,
козонь ладсевель пизэзэ,
аравтоволь кудынезэ.
Чары-вели, вели-чары;
190 Арси-теи, теи-арси:
«Теян варма лангс кудыне,
толкон пряс пурнан ашкине?
Вармась комавтсы кудынем,
ведесь саласы ашкинем.»
195 Вана сестэ ведень авась,
ведень авась, менелявась,
кепедизе полдапрянзо,
куманжанзо толкон ютксто,
яксяргонтень пизэнь таркакс,
200 сэтьме-вадря эряммасторкс.
Тона яксяргось, шенжеесь,
велязевсь-тейсь, чаразевсь-тейсь.
Ваны: ведень авань полда
неявсь тензэ сэнь ведь лангсо;
205 ловсь эйсэнзэ пиже штемекс,
тусто-тусто тикшев сильдейкс.
Чарась-велясь, велясь-чарась,
полдапрянть лангс састо озась.
Сезэнь ладсизе пизэнзэ,
210 алыинзе сон алонзо:
кототне сырнестэ алтнэ,
сисемцесь – раужо кшнистэ.
Ушодсь нарвамост алнэтьнень,
прянь полданть лембелгавтомо.
215 Нарви чи, нарви омбоце,
нарви вана колмоце чи.
Вана тесэ сонсь Ведявась,
сонсь Ведявась, Менельавась,
мари толокс кумажанзо,
220 пильге киськесь пицезь пици;
лови: полдазо палы ва,
весе санонзо солыть ва.
Ноцковтызе кумажанзо,
сорновтынзе сэрьпельксэнзэ:
225 алтнэ кеверьсть ведентень,
иневедь толкононь юткс;
тапавсть алтнэ пельксэнь-пелькс,
лазновсть сынь мик вейкень пес.
Эзть алтнэ бутрасо ёмакшно,
230 эзть човорявт ведень потмакссо.
Теевсть эйстэст пек парт-мезть,
Паморькскестэст – мазыйть-мезть:
алонь алце пелькскестэнть –
алце Мода масторось,
235 алонь верьце пелькскестэнть –
теевсь Вере менелесь;
верьце пелетюжастонть
теевсь пси Чипаенек;
верьце пелеашинесь
240 се ковокс сеск теевкшнесь;
мезьтне алсонть сёрмавт ульсть,
неть тештекс теевсть менельсэ,
мезьтне алсонть чополт ульсть,
нетне пелекс велявтнекшнесть.
245 Шкатне икелев капшить,
иеть вейке омбо мельга
од чипаень лисемасо,
одонь ковонь касомасо.
Яла укшны Ведень авась,
250 Веднень авась, Менель авась,
нонат ведьтнень сэтьме лангаст,
сувсо вельтязь толконтнэва,
икелензэ – лымби ведесь,
удалонзо – маней менельсь.
255 Вана ютыть вейксэ иеть,
кевери кеменьце кизэсь –
венсти прянзо иневедьстэнть,
отьма ведьстэнть рунго невти.
Кармась эрьмезень тееме,
260 тёкштевензэ топавтнеме
валдо иневедь келесэнть,
штапо-чаво ведь элесэнть.
Косо кедензэ каясы,
сезэ моданерть сюворды;
265 косо потмакс пильгсэ токи,
калонь отьмат кары-чуви;
косо оймензэ таргасы,
сесэ теи келей плёсат.
Бокасо модас нежеди:
270 сесэ лиссть валаня чиреть;
пильгсэнзэ модас нерькстави:
сесэ тейсь кал налксема таркат;
прязо моданть марто васты:
сесэ ичевти ведьулот.
275 Уи седе васов модастонть,
иневедь певтеме келес:
теи тосо модань лутавкст,
касты ведьалонь кевпандот
эзэст венчень понгонемга,
280 венчсэ уинь ваякшнемга.
Ва сарот, усият анокт,
модань лутавкстнэяк ведьсэнть,
менель пельтне тозонь пштедезь,
модат-масторт путозь лемсэ,
285 теезь кев лангсояк тешкстнэ,
ветязь кикстнэ пандочамас.
Зярс эзь чачо Вяйнямёйнен,
менельалонь ине морыйсь.
Кезэрь пингень Вяйнямёйнен
290 майси авань пексэ-потсо
колоньгеменьшка мик кизэть,
знярояк кувака телеть,
лытась иневедь келева,
сувсо вельтязь толконтнэва.
295 Арси-теи, теи-арси,
кода улемс, кода эрямс
чопода се таркасонзо,
вишка, тесна кундосонзо,
косо ковонтькак эзь некшне
300 козонь чипаесь эзь варштне.
Мери валт сон истят,
Ёвты истят озолмат:
«Ков, нолдак, Чипай, лездак,
Овтава *,эйсэм тонавтт,
310 кода лисемс кенкшкетнева,
те вишкине пизынестэнть,
тесна, вишка кудынестэнть!
Кода модас тень пачкодемс,
пильгсэ лангозонзо чалгамс,
315 ковонть менель лангсо неемс,
чипаентень кеняргалемс,
Овтавасто превть сайнекшнемс,
теште лангс покш мельсэ ваномс?»
Бути Ковсь эзизе нолда
320 Чиськак кинзэ эссе невте,
кирдсь сон тосо аламнешка,
сэредьксэв эсь эрямонзо:
лыкавтынзе ортынетьнень
сурнэсэ, кона лемтеме,
325 панжизе камбраз синьдерьксэнть
керш пильгинень покшке сурсонть;
лиссь комадо поровт трокска,
полда лангсо кудыкельксстэ.
Прась комадо сон ведентень,
330 кедень венстязь толконс чопавтсь;
кадовсь иневедень куншкас,
толкон юткс кадовсь маралясь.
Экшелясь тосо ветешка иеть,
кода ветешка, истя котошка,
335 ие сисемце, мейле кавксоце.
Лоткась цёрась окойники,
лемтеме моданерь песэ,
вирьтеме, чаво масторсо.
Полда лангс васня сон нежедсь,
340 кедь лангсо мейле кепедевсь.
Стясь Ковонть лангс сон ваномо,
Чипаентень кенярдомо,
Овтавастонть превть саеме,
тештнень покш мельсэ ванкшнеме.
345 Се ульнесь чачтазь Вяйнямёйнен,
раськенек содавикс морый
ёлганя кандтницястонзо,
Менель тейтерьстэ-авасто.
*Овтава –овтоава( otava), сисем тештень тештекурось, Покш кечесь.
|
Поладксозо моли (Продолжение следует)
Эрзянь кельс "Калевала"-нть ютавтыцясь © Эрюш Вежай |
|
|
![[info]](http://l-stat.livejournal.com/img/userinfo.gif){kind=small}
erzianj_jurnal
